– A –

açk önerme: çinde deiken bulunan ve bu deikene verilen deerlerle doruluu veya yanll belli olan önerme.
aksiyom: Doruluu ispatsz kabul edilen önerme.
alt küme: A kümesinin her elaman B kümesinin de eleman ise
A, B nin alt kümesidir.
algoritma: Belirli herhangi bir kurala bal bulunan her türlü hesap ilemi
apsis: Analitik düzlemde bir noktann dikey eksene olan uzakl.
ayrk kümeler: Kesiimleri bo olan kümeler.
aç: Balangç noktas ortak olan iki nn birleim kümesi.
argüment: Düzlemde bir karmak sayy orijine birletiren nn,
x ekseni ile yapt pozitif yönlü aç.
artan fonksiyon: Reel deikenli bir fonksiyonda serbest deiken artarken, bunlarn görüntülerini de artran fonksiyon.
analitik düzlem: Üzerine koordinat sistemi yerletirilmi düzlem.
aralarnda asal polinom: P(x) ve Q(x) polinomlarnn her ikisini de bölen (sabit olmayan) bir polinomun olmamas hali.
aralarnda asal saylar: Ortak bölenlerinin en büyüü 1 olan en az iki tam sayya denir.
asal say: 1 ve kendisinden baka pozitif böleni olmayan 1 den büyük pozitif tam saylara denir.
alan: Bir düzlem bölgesinin büyüklüü.
anket: Veri toplamada kullanlan ölçme arac.
aritmetik ortalama: Bir diziyi oluturan saylarn toplamnn, dizinin terim saysna bölünmesi ile elde edilen say
ayrt: Cisimlerle kesien iki düz yüzün ara kesiti.
aritmetik dizi: Bir sayya belli bir kural ardk uygulayarak bir sonraki saylarn elde edilmesiyle oluan örüntü.
ayrk olay: Ayn anda gerçekleemeyen olaylar.
ayrk olmayan olay: Ayn anda gerçekleebilen olaylar.

– B –

bamsz olaylar: kisinden birisinin oluu veya olmay dierinin olma olasln etkilemeyen iki olay.
balangç noktas (orijin): Koordinat eksenlerinin kesitikleri nokta.
bire bir eleme: ki kümenin elemanlar arasnda bir elemana kar bir eleman alnarak yaplan karlatrma.
birim çember: Merkezi orijin ve yarçap 1 birim olan çember. Denklemi x2 + y2 = 1 dir.
bire bir fonksiyon: Farkl elemanlar, farkl elemanlara götüren fonksiyon.
ba kat say: Bir polinomda en büyük dereceli terimin kat says.
bire bir fonksiyon:Tanm kümesinde bulunan her farkl eleman deer kümesinin farkl elemanlarna eleyen fonksiyon.
birim(etkisiz)fonksiyon: Her eleman kendisine eleyen fonksiyon.
bant: Bir kartezyen çarpmn alt kümesi.
bo küme: Hiç eleman olmayan küme.
basamak: Bir saynn rakamlarnn bulunduu yer.
basamak tablosu: Bir saydaki rakamlarn konumlarndan dolay aldklar deerleri gösteren tablo.
birim: Bir nicelii ölçmek için kendi cinsinden örnek seçilen deimez parça.
bölen: Bir bölme ileminde bölünen saynn kaç eit parçaya ayrldn gösteren say.
bölüm: Bölme ilemi sonunda elde edilen say
bölünen: Bölme ileminde eit parçalara ayrlmas gereken say, miktar.
bütünler açlar: Ölçülerinin toplam 180 derece olan açlar.
benzer terim: Bir cebirsel ifadede kuvvetleri ayn olan bir deikenin ayn veya farkl kat saylara sahip terimleri.
bilinmeyen: Bir eitlii salayan saylara karlk gelen sembol ya da harf.
birleme özellii: a,b,c saylar için ; a+(b+c)=(a+b)+c veya a.(b.c)=(a.b).c olma durumu.



– C - Ç –

çember: Bir düzlemdeki sabit bir noktadan eit uzaklkta bulunan noktalarn kümesi.
çembersel permütasyon: Bir kümenin elemanlarnn bir çember üzerindeki sralanma biçimlerinden her birisi.
çkt: Bir olaslk deneyinde, karlalmas mümkün olan durumlardan her birisi.
çözüm kümesi: Bir açk önermeyi salayan deerlerin kümesi.
çeliki: Doruluk deeri daima yanl (0) olan bileik önerme.
cebir: Saylarn bilinmeyenle temsil edildii matematik cümlesi.
çarpan: Bir çarpma örneinde katlanan say.
çevre: Bir çokgen oluturan doru parçalarnn uzunluklar toplam o çokgenin çevresini verir.
çokgen: Üç veya daha fazla doru parçasnn(kenarlarnn) birleimi ile oluan basit kapal bir eri.
çap: Çemberin merkezinden geçen ve uç noktalar çember üzerinde bulunan doru parças.
çember parças: Çemberin iki noktas arasnda kalan parças, çember yay.
çevre aç: Köesi çember üzerinde olup kenarlar çemberle kesien aç.

– D –

denk polinomlar: Ayn dereceli terimlerinin kat saylar eit olan polinomlar.
deklemi çözmek: Denklemin köklerinin bulma ilemi.
denklemin çözüm (doruluk) kümesi: Bir deklemin köklerinin oluturduu küme.
diskriminant: ax2 + bx + c = 0 denkleminde
D = b2 – 4 ac says
denklem sistemi: En az iki denklemin meydana getirdii sistem.
denk önermeler: Doruluk deerleri ayn olan önermeler.
denklik bants: Yansma, simetri ve geçime özeliklerine sahip olan bant.
daire: Çember ile iç bölgesinin birleimi.
daire dilimi: Bir dairede, merkez açnn iç bölgesinin gördüü yayla snrl olan ksm.
daire grafii: Bir bütünün parçalar hakknda bilgi sunmada kullanlan, daire eklindeki grafik türü.
deime özellii: Elemanlarn yerleri deitiinde ilem sonucunun deimemesi.
deiken: Saylar temsil eden harf.
denklem: çinde en az bir bilinmeyenin bulunduu eitlik.
d ters aç: Herhangi iki doruyu üçüncü bir doru kestiinde, bu dorularn arasnda olmayan ve kesenin farkl yanlarndaki komu olmayan açlar.
dbükey çokgen: Köegenlerinin tamam çokgenin iç bölgesinde olan çokgenlere verilen isim.
dik dairesel silindir: Tabanlar birbirine e ve paralel iki daireden oluan ve ekseni tabanlara dik olan cisim.
dik kenar: Bir dik üçgende her bir dar açnn karsnda bulunan kenar.
dik üçgen: Bir açsnn ölçüsü 90 derece olan üçgen.
doru orant: Biri artarken dieri de ayn oranda artan ya da biri azalrken dieri de ayn oranda azalan çokluklar arasndaki orant çeidi.
dorusal iliki: ki deikenden oluan ax+by+c=0 biçimindeki cebirsel ifade.
dönme açs: Bir eklin dönme merkezi etrafnda döndürüldüü aç.
dar aç: Ölçüsü 90 dereceden küçük olan aç.
dik aç: Ölçüsü 90 derece olan aç.
dekar(dönüm): 1000 metre kare deerinde yüzey ölçü birimi.
derece: Aç ölçüsü birimi.
doru: Bir doru parçasnn her iki ucundan ve zt dorultularda uzatlmas ile elde edilir.
doru parças: ki nokta arasnda en ksa yolu oluturan noktalar kümesi.
doruda noktalar: Ayn doru üzerindeki noktalar.
düzlem: Bir düz yüzeyin bütün yönlerde sonsuz olarak geniletilmesiyle elde edilen noktalar kümesi.

– E –

eleman: Kümeyi oluturan nesnelerin her biri.
eitsizlik sistemi: En az iki eitsizliin meydana getirdii sistem.
evrensel küme: Üzerinde çallan konuyla ilgili olan tüm elemanlar içeren küme.
eik dairesel silindir: Tabanlar birbirine paralel iki daireden oluan ve ekseni tabanlara dik olmayan cisim.
eksen: Dairesel silindirde birbirine e ve paralel iki daire olan tabanlarn merkezlerini birletiren doru.
eitlik: çinde = sembolü bulunan matematik cümlesi.
etkisiz eleman: lemde etkisi olmayan eleman.
elik: E olma durumu.
ebob: En az iki sayma saysnn ortak bölenlerinin en büyüü.
ekok: En az iki sayma saysnn ortak katlarnn en küçüü.


– F –

fonksiyon: Tanm kümesinin her elemann, deer kümesinin yalnz bir elemanyla eleyen bant.
faktöriyel: n bir doal say olmak üzere 1 den n ye kadar (n dahil) bütün doal saylarn çarpm. (n!)
fonksiyonun tanm kümesi: f : A -) B fonksiyonunda, A kümesi.
fonksiyonun deer kümesi: f : A -) B fonksiyonunda, B kümesi.
fonksiyonun görüntü kümesi: f : A -) B fonksiyonunda, A nn elemanlar ile elenmi olan elemanlarn oluturduu küme.
fonksiyonun grafii: Fonksiyona ait ikililerin analitik düzlemde meydana getirdii ekil.

– G –

grad: Bir aç ölçüsü (400 e parçaya ayrlan bir çemberin, bu parçalarndan bir tanesini gören merkez açnn ölçüsü).
gerektirme:
p ise q artl önermesinin doruluk deeri 1 ise bu önerme gerektirmedir.
geometrik yer: Ayn özelikleri tayan noktalarn oluturduu küme.
geni aç: 90 derece ile 180 derece arasnda bir ölçüye sahip olan aç.
geometrik dizi: Bir sayyla baka bir saynn ardk çarplmas veya bölünmesiyle elde edilen saylarn oluturduu örüntü.

– H –

hipotez: p ise q artl önermesinde p önermesi.
hüküm: p ise q artl önermesinde q önermesi.
hacim: Bir cismin uzayda doldurduu boluk.

– I - –

içine fonksiyon: f : A -) B fonksiyonunda f(A) ¹ B ise f içine fonksiyondur.
indirgenemez polinom: Sabit olmayan en az iki polinomun çarpm olarak yazlamayan polinom.
ilem: A nn bir alt kümesinden B ye fonksiyon.
ispat: Bir teoremin hükmünün doru olduunu gösterme.
irrasyonel say: Devirli ondalk açlm olmayan say.
imkânsz olay: Olasl sfr olan olay.
n: Bir noktadan çkp sonsuza giden yarm dorulardan her biri.
istatistik: Bir sonuç çkarmak için olgular bir yönteme göre toplayp say olarak belirtme ilemi.
iç aç: Herhangi iki doruyu üçüncü bir doru kestiinde, bu dorularn arasnda ve kesenin farkl yanlarnda olan açlar.
iç ters aç: Herhangi iki doruyu üçüncü bir doru kestiinde, bu dorularn arasnda ve kesenin her iki tarafnda komu olmayan açlar.

– K –

karakteristik: Bir saynn onluk logaritmasnn tam ksm.
kesin olay: Olasl 1 olan olay.
kartezyen koordinat sistemi: Düzlemde, birbirine dik iki dorunun 0 noktasnda kesierek oluturduu sistem.
kat say: Terimlerin saysal çarpan.
kesen: Paralel iki dorunun her birini farkl bir noktada kesen üçüncü doru.
kiri: Uç noktalar çember üzerinde bulunan doru parças.
kesir: Bütünün e parçalrndan birisi ya da birkaç.
köegen: Bir çokgende ardk olmayan köeleri birletiren doru parças.
küme: Birbirine benzer veya ayn cinsten olan eylerin oluturduu bütün,takm,grup,öbek.
küp: Yüzleri birbirine e karelerden oluan alt yüzlü cisim. Bir cismin hacim hesabnda kullanlan ölçü birimi.


– M –

mantis: Bir saynn onluk logaritmasnn ondalkl ksm.
majör yay: Merkez açnn çemberi kestii noktalar arasnda kalan büyük çember yay.
medyan: Ortanca deer.
merkez aç: Köesi merkezde olup kenarlar çemberle kesien aç.
merkezil dönme: Noktaya göre simetri.
minör yay: Merkez açnn çemberi kestii noktalar arasnda kalan küçük çember yay.
mod: Tepe deer veya en çok tekrar eden say.
matematik cümlesi: çinde saylar, bir ilem, bir ilikisel sembol ve bir cevap barndran cümle.

– O –

olaslk: Bir eyin olabilmesi durumu, olabilirlik, ihtimal. stenen durumlarn tüm durumlara oran.
olay: Örneklem uzayn her alt kümesi.
ordinat: Analitik düzlemde bir noktann yatay eksene olan uzakl.
oran: ki say arasndaki karlatrma.
orant: ki orann birbirine eitliine denir.
ortak dikme: Paralel iki doruya dik olan doru.
ortanca deer: Bir veri grubu küçükten büyüe sralandnda, terim says tek ise ortadaki say, çift ise ortadaki iki saynn toplamnn yars.

– Ö –

önerme: Doru ya da yanl kesin bir hüküm bildiren ifadeler.
örten fonksiyon: Deer kümesindeki bütün elemanlar tanm kümesinin en az bir eleman ile elenen fonksiyon.
özalt küme: Bir kümenin kendisinden farkl alt kümesi.
örneklem uzay: Bir olaslk deneyinde bütün çkanlarn kümesi.
özdelik: Deikenin her reel deeri için doru olan eitlik.
örüntü: Belirli bir kurala göre düzenli bir ekilde tekrar eden veya genileyen ekil yada say dizisi.
öteleme: Bir cismin bütün noktalarnn eit, paralel ve yönde yollar çizmesiyle belirtilen hareketi.

– P –

permütasyon: Bir kümenin tamamnn ya da bir parçasnn, elemanlarnn sralanma biçimlerinden her birisi.
parabol: f(x) = ax2 + bx + c fonksiyonunun grafii.
polinom: Çokterimli, H(x) halkasnn P(x) = a0 + a1x + ... + anxn eleman.
polinom denklem: P(x) = 0 eitlii.
polinomlarda E.B.O.B.: Sfrdan farkl P(x) ve Q(x) polinomlarnn her ikisini de bölen en büyük polinom.
polinomlarda E.K.O.K.: Sfrdan farkl olan ve sabit olmayan iki ya da daha çok polinomun, her birine tam olarak bölünebilen en küçük dereceli polinom.
paralel dorular: Ayn düzlemde bulunan ve ara kesitleri bo küme olan iki doru.

– S –

sabit fonksiyon: Görüntü kümesi bir elemandan oluan fonksiyon.
sabit polinom: a ¹ 0 için P(x) = a polinomu
say dorusu: Üzerine reel saylarn yerletirildii doru.
sralama bants: Yansma, ters simetri ve geçime özelikleri olan bant.
sonlu küme: Eleman says saylabilir çoklukta olan küme.
sonsuz küme: Eleman says saylamayan çoklukta olan küme.
artl önerme: p ise q eklindeki bileik önerme.
sanal birim: Karesi – 1 olarak düünülen i says.
sral ikili: ki nesnenin oluturduu eleman.
süsleme: Çokgenlerin boluk kalmadan üst üste gelmeden belirli bir kurala göre düzlemi kaplamas.
süsleme kodu: Bir süslemede, her köedeki düzgün çokgensel bölgelerinkenar saylar.

– T –

terim: Bir bilim dal içinde özel anlam olan kelime.
totoloji: Doruluk deeri daima 1 olan bileik önerme.
tümleyen küme: E-A olmak üzere, E de olup A da olmayan elemanlarn kümesi.
teet: Çember ile yalnzca bir noktada kesien doru.
tepe deer: Veri grubunda en çok tekrar eden say.
ters eleman: Bir say ile toplandnda veya çarpldnda etkisiz eleman veren say.
ters orant: Biri artarken dieri ayn oranda azalan ya da biri azalrken dieri ayn oranda artan çokluklar arasndaki orant çeidi.
tümler açlar: Ölçülerinin toplam 90 derece olan açlar.

– Ü –

üstel fonksiyon: çinde üslü bir ifade bulunduran ve bu ifadenin üssü deiken olan fonksiyon.
üs: Bir saynn kaç tanesinin çarpldn gösteren ve bu saynn sa üst köesine yazlan say(kuvvet).

– V –

varlksal niceleyici: $ sembolü ile gösterilir “baz” veya “en az bir” eklinde okunur.
veri: Bir problemde bilinen, belirtilmi anlatmlardan bilinmeyeni bulmaya yarayan ey.


-- Y --

y ekseni: Kartezyen koordinat sistemindeki dikey eksen.
yansma: Bir eklin doruya göre simetrii.
yay: Çemberde farkl iki nokta arasndaki çember parças.
yutan eleman: Çarpma ileminde sfr says.
yükseklik: Geometrik biçimlerde, tabandan tepeye olan uzaklk.
yönde açlar: Ayn yöne bakan açlar.



Bu blm 4971 defa grntlenmitir.